Różne ideały
Tę grupą stanowią wytwory, które częściowym zautomatyzewaniem zbliżają się poniekąd do nawyków, z których jednak składniki świadome (intelektualne albo uczuciowe) nie są całkowicie wyeliminowane. Obejmuje ona upodobania, uprzedzenia, postawy. Zdając sobie sprawę ze szkicowości i niezupełnej ścisłości powyższego podziału, widzimy w nim możliwy punkt wyjścia do dalszych rozważań i omówimy teraz przykładowo niektóre ważniejsze wytwory jako reprezentantów poszczególnych grup. Zaczniemy więc od nawyków, stanowiących pierwszą grupę. Postawienie ich na pierwszym miejscu jest o tyle usprawiedliwione, że wychowanie najwcześniejsze, u niemowlęcia, zaczyna się od wytwarzania pewnych nawyków (sposób i pory przyjmowania pokarmu, zasypiania, eliminacji itd.). Trzeba przyznać, iż mimo ważności tego produktu wychowawczego pedagogika europejska poświęcała rnu dawniej stosunkowo mało uwagi. Niektórzy pedagogowie traktowali go nawet raczej ujemnie, jako zjawisko eliminujące pełnię świadomości (Rousseau).